Rủi ro khi chằng hàng sai cách và cách sử dụng dây tăng đơ an toàn

Hiểu rõ các rủi ro trong quá trình chằng buộc và áp dụng đúng phương pháp cố định hàng hóa là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn vận chuyển. Một hệ thống chằng buộc không đạt yêu cầu có thể dẫn đến hàng hóa xê dịch, mất ổn định phương tiện, hư hỏng hàng hóa hoặc gây tai nạn cho người và phương tiện xung quanh.

Bài viết dưới đây tổng hợp những rủi ro thường gặp khi chằng buộc hàng hóa sai kỹ thuật cùng các nguyên tắc sử dụng dây tăng đơ an toàn, giúp tài xế, chủ xe và doanh nghiệp vận tải nâng cao hiệu quả vận hành và giảm thiểu sự cố trong thực tế.

I. Tầm quan trọng của việc chằng buộc hàng hóa đúng quy chuẩn

Chằng buộc hàng hóa đúng cách là một trong những yếu tố quyết định đến mức độ an toàn của toàn bộ chuyến vận chuyển. Ngoài chức năng giữ hàng hóa cố định trên phương tiện, hệ thống chằng buộc còn giúp duy trì sự ổn định của tải trọng khi xe phanh gấp, vào cua, di chuyển trên đường xấu hoặc gặp điều kiện thời tiết bất lợi.

Một hệ thống chằng buộc được thực hiện đúng quy chuẩn mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Giảm nguy cơ tai nạn: Hạn chế tình trạng hàng hóa xê dịch trong quá trình vận chuyển, giúp phương tiện duy trì trạng thái cân bằng và dễ kiểm soát hơn trong các tình huống bất ngờ.
• Bảo vệ hàng hóa: Giảm nguy cơ va đập, rơi đổ hoặc biến dạng hàng hóa do rung lắc và thay đổi tải trọng trong suốt hành trình.
• Đảm bảo an toàn cho con người: Góp phần bảo vệ tài xế, nhân viên bốc xếp và các phương tiện tham gia giao thông khỏi những sự cố phát sinh từ hàng hóa không được cố định chắc chắn.
• Tiết kiệm chi phí: Hạn chế tổn thất hàng hóa, giảm chi phí bồi thường, tránh các vi phạm trong vận tải và giảm thiểu thiệt hại do tai nạn gây ra.

Đối với doanh nghiệp vận tải, chằng buộc hàng hóa đúng quy chuẩn còn thể hiện tính chuyên nghiệp trong vận hành và trách nhiệm đối với khách hàng. Ngược lại, chỉ một sai sót trong quá trình chằng buộc cũng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về người, hàng hóa và chi phí vận hành.

II. Những mối nguy hiểm khi chằng buộc hàng sai cách

Chằng buộc hàng hóa không đúng kỹ thuật là nguyên nhân của nhiều sự cố nghiêm trọng trong vận tải. Từ tình trạng hàng hóa xê dịch trên xe đến tai nạn trong quá trình bốc dỡ, phần lớn đều xuất phát từ việc sử dụng dây chằng không phù hợp, lực siết không đủ hoặc lựa chọn sai phương pháp cố định tải trọng. Dưới đây là 4 rủi ro phổ biến và nguy hiểm nhất khi chằng buộc hàng hóa sai cách.

Hàng hóa xê dịch hoặc đổ nhào trong hành trình

Đây là rủi ro thường gặp nhất trong quá trình vận chuyển. Khi dây chằng bị lỏng hoặc không đủ khả năng giữ tải trọng, hàng hóa có thể dịch chuyển khỏi vị trí ban đầu dưới tác động của phanh gấp, tăng tốc, vào cua hoặc rung động từ mặt đường.

Sự dịch chuyển này làm thay đổi trọng tâm phương tiện, khiến xe mất ổn định và khó kiểm soát hơn. Trong những trường hợp nghiêm trọng, xe có thể bị mất lái, lật ngang hoặc làm rơi hàng hóa xuống đường. Chỉ cần tải trọng dịch chuyển vài chục centimet cũng có thể tạo ra khác biệt lớn đối với khả năng cân bằng của phương tiện.

Tai nạn trong lúc thao tác chằng buộc

Không ít chấn thương xảy ra ngay tại khu vực xếp dỡ hàng hóa trước khi xe khởi hành. Nguyên nhân thường gặp là sử dụng dây tăng đơ đã xuống cấp, bộ tăng đơ kém chất lượng hoặc thao tác không đúng kỹ thuật.

Một số tai nạn phổ biến gồm:

• Tay bị kẹt vào cơ cấu tăng đơ.
• Tay bị cắt hoặc chèn ép bởi các chi tiết kim loại.
• Tay cầm tăng đơ bật ngược gây va đập mạnh vào người.

Những chấn thương này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lao động của tài xế và nhân viên bốc xếp, đồng thời làm gián đoạn quá trình vận hành.

Hiểm họa khi dỡ hàng

Hàng hóa bị xê dịch trong suốt hành trình thường rất khó nhận biết từ bên ngoài. Khi mở bửng xe, mở cửa thùng hoặc tháo dây chằng, tải trọng có thể mất cân bằng và đổ xuống bất ngờ.

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tai nạn tại kho bãi và điểm giao nhận hàng hóa. Trong trường hợp hàng hóa có kích thước hoặc trọng lượng lớn, hậu quả có thể đặc biệt nghiêm trọng đối với nhân viên bốc xếp và những người làm việc xung quanh.

>> Có thể bạn quan tâm: 4 giải pháp chống rơi đổ hàng khi mở cửa thùng container.

Rủi ro từ môi trường xung quanh

Hàng hóa được xếp quá cao hoặc cố định không chắc chắn có thể va chạm với đường dây điện hạ thế, cây xanh, cầu vượt hoặc các công trình trên tuyến đường vận chuyển.

Ngoài ra, dây chằng bị lỏng hoặc hệ thống chằng buộc không đạt yêu cầu còn làm tăng nguy cơ hàng hóa rơi khỏi phương tiện. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho chủ hàng mà còn tạo ra mối nguy hiểm lớn đối với các phương tiện đang lưu thông phía sau.

III. 5 nguyên tắc sử dụng dây tăng đơ đúng chuẩn, an toàn

Để chằng buộc hàng hóa chắc chắn và duy trì hiệu quả cố định tải trọng trong suốt hành trình, việc sử dụng đúng loại dây thôi là chưa đủ. Người thực hiện cần tuân thủ các nguyên tắc chằng buộc cơ bản nhằm hạn chế tối đa nguy cơ hàng hóa xê dịch, giảm áp lực lên hệ thống dây và đảm bảo an toàn trong quá trình vận chuyển. Dưới đây là 5 nguyên tắc quan trọng cần áp dụng khi sử dụng dây chằng hàng tăng đơ.

Nguyên tắc 1: Lập kế hoạch kỹ lưỡng trước khi xếp hàng

Trước khi đưa hàng hóa lên xe, cần xác định trước phương án chằng buộc phù hợp thay vì xử lý theo tình huống. Việc chuẩn bị trước giúp lựa chọn đúng số lượng dây, vị trí neo và hạn chế việc phải điều chỉnh nhiều lần sau khi đã xếp hàng.

Một số yếu tố cần xem xét gồm:

• Số lượng dây cần sử dụng.
• Vị trí gắn dây phù hợp.
• Phương án dỡ hàng sau khi đến điểm giao nhận.
• Đặc tính của hàng hóa như độ trơn trượt, khả năng biến dạng, cạnh sắc và trọng lượng.

Việc lập kế hoạch tốt sẽ giúp quá trình chằng buộc diễn ra nhanh hơn, an toàn hơn và đạt hiệu quả cố định hàng hóa tốt hơn.

Nguyên tắc 2: Đảm bảo số lượng dây tối thiểu

Không nên giảm số lượng dây để tiết kiệm thời gian hoặc chi phí. Một hệ thống chằng buộc chỉ phát huy hiệu quả khi số lượng dây đáp ứng đúng phương pháp cố định tải trọng.

Khuyến nghị tối thiểu:

• Chằng ép ngang: sử dụng ít nhất 2 sợi dây (1 cặp).
• Chằng chéo để hạn chế hàng di chuyển về trước và sau: sử dụng ít nhất 4 sợi dây (2 cặp).

Đối với hàng hóa nặng hoặc có kết cấu dễ dịch chuyển, cần tăng số lượng dây để nâng cao khả năng giữ tải.

Nguyên tắc 3: Kiểm tra và siết lại dây định kỳ

Đây là bước thường bị bỏ qua nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chằng buộc. Trong quá trình vận chuyển, dây có thể bị chùng do rung động liên tục hoặc thay đổi nhiệt độ môi trường.

Khuyến nghị kiểm tra như sau:

• Dừng xe kiểm tra sau khoảng 10-20 km đầu tiên.
• Tiếp tục kiểm tra sau mỗi 100-150 km.
• Kiểm tra lại khi thời tiết thay đổi như nắng nóng hoặc mưa lớn.

Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm tình trạng dây bị lỏng trước khi phát sinh sự cố.

Nguyên tắc 4: Chỉ sử dụng đúng lực siết tay

Lực siết quá lớn không đồng nghĩa với khả năng giữ hàng tốt hơn. Khi vận hành tăng đơ, chỉ nên sử dụng lực tay tối đa khoảng 50 kg (500N).

Không nên:

• Dùng chân đạp để tăng lực siết.
• Dùng thanh sắt hoặc ống tuýp để tạo đòn bẩy.

Siết quá mức có thể làm đứt dây hoặc hư hỏng bộ tăng đơ. Ngược lại, siết không đủ lực sẽ làm giảm khả năng cố định tải trọng.

Một số dòng tăng đơ chuyên dụng cho phép sử dụng cơ cấu trợ lực, tuy nhiên chỉ nên áp dụng khi có hướng dẫn từ nhà sản xuất.

Nguyên tắc: Kết hợp linh hoạt các phương pháp chằng buộc

Không có một phương pháp chằng buộc phù hợp cho mọi loại hàng hóa. Tùy vào hình dạng, trọng lượng và đặc điểm tải trọng, cần kết hợp nhiều kiểu chằng để đạt hiệu quả cố định tốt hơn.

Các phương pháp thường được sử dụng gồm:

• Chằng ép ngang.
• Chằng chéo.
• Chằng chữ U.
• Chằng dọc.

Việc kết hợp hợp lý giữa các phương pháp sẽ giúp hàng hóa được giữ ổn định và hạn chế dịch chuyển theo nhiều hướng trong suốt hành trình vận chuyển.

IV Những điều tuyệt đối không được làm khi chằng buộc hàng hóa

Để đảm bảo an toàn và duy trì tuổi thọ của dây tăng đơ, cần tránh những sai lầm phổ biến dưới đây:

• Không thắt nút hoặc nối dây bằng cách thắt: Việc thắt nút làm giảm đáng kể khả năng chịu lực của dây, khiến dây dễ bị đứt khi chịu tải. Dây bị thắt nút cũng khó siết căng và mài mòn nhanh hơn trong quá trình sử dụng.
• Không sử dụng dây tăng đơ để nâng hoặc cẩu hàng: Dây tăng đơ chỉ được thiết kế để cố định hàng hóa trong quá trình vận chuyển. Sử dụng sai mục đích có thể làm dây bị quá tải đột ngột, dẫn đến đứt dây và gây tai nạn nghiêm trọng.
• Không để dây tiếp xúc trực tiếp với cạnh sắc: Các cạnh sắc của pallet thép, thùng container hoặc máy móc có thể cắt đứt dây khi xe rung lắc trong quá trình vận chuyển. Cần sử dụng ống lót bảo vệ (protective sleeve) hoặc tấm lót góc tại các vị trí tiếp xúc.
• Không sử dụng dây cũ, dây không rõ nguồn gốc hoặc dây đã qua sửa chữa: Những loại dây này không còn đảm bảo khả năng chịu tải theo thiết kế ban đầu và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong quá trình vận hành.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc trên sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ sự cố trong quá trình chằng buộc và vận chuyển hàng hóa.

V. Kiểm tra và loại bỏ dây tăng đơ hỏng

Kiểm tra dây tăng đơ là công việc cần được thực hiện trước, trong và sau mỗi chuyến hàng. Chỉ một bộ phận hư hỏng cũng có thể làm giảm hiệu quả của toàn bộ hệ thống chằng buộc.

Các dấu hiệu cho thấy dây cần được loại bỏ ngay gồm:

• Dây bị rách, cắt, bung sợi hoặc đứt sợi.
• Đường may bị tuột chỉ, bung chỉ hoặc mài mòn nghiêm trọng.
• Bộ tăng đơ bị biến dạng, tay cầm lỏng hoặc rỉ sét nặng.
• Nhãn mác bị mất, mờ hoặc không còn đọc được thông số kỹ thuật.
• Dây bị cứng, giòn hoặc xuất hiện mùi bất thường do tác động của hóa chất.

Để đảm bảo hệ thống chằng buộc luôn hoạt động trong tình trạng tốt nhất, nên áp dụng quy trình kiểm tra định kỳ:

• Kiểm tra toàn bộ dây và bộ tăng đơ trước khi xếp hàng.
• Kiểm tra lại sau khi hoàn thành việc chằng buộc.
• Kiểm tra sau 10-20 km đầu tiên của hành trình.
• Kiểm tra định kỳ trong các chuyến đi dài.
• Vệ sinh và kiểm tra kỹ trước khi cất giữ sau mỗi chuyến hàng.

Một giải pháp được nhiều doanh nghiệp vận tải áp dụng là xây dựng checklist kiểm tra dây tăng đơ và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng nhân viên. Việc thay dây định kỳ luôn có chi phí thấp hơn rất nhiều so với thiệt hại phát sinh từ một sự cố mất an toàn trong quá trình vận chuyển.

VI. Kết luận

Chằng buộc hàng hóa không phải là công đoạn phụ mà là một phần quan trọng trong quy trình vận tải an toàn. Việc hiểu rõ các rủi ro khi chằng buộc sai kỹ thuật, tuân thủ các nguyên tắc sử dụng dây tăng đơ và loại bỏ kịp thời các thiết bị hư hỏng sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ tai nạn và hư hỏng hàng hóa.

Đối với tài xế, chủ xe và doanh nghiệp vận tải, đầu tư vào thiết bị chằng buộc chất lượng, đào tạo đúng kỹ thuật và duy trì thói quen kiểm tra định kỳ là những yếu tố cần thiết để xây dựng một hệ thống vận hành an toàn, hiệu quả và chuyên nghiệp.